Stres nedir?
 
Stres gereğinden fazla baskı altında hissetmeye karşı verilen otomatik bir reaksiyondur. Stres ve baskı arasında büyük bir fark vardır. Her gün hepimiz baskı altında kalıyoruz ve çoğu zaman buna gerektiği şekilde karşılık veriyoruz – hatta bazen hoşumuza bile gidiyor! Ancak büyük bir baskı olduğunda, “çok fazla” olduğunu düşündüğümüzde, vücudumuz Cortisol adı verilen bir hormon salgılayarak tepki verir. Bu otomatik “stres yanıtı”, bizi bir tehdite karşı harekete geçmek için hazır hale getirir. Buna “kaç veya savaş” tepkisi denir ve otomatik hayatta kalma mekanizmamızın önemli bir kısmını oluşturur. Ancak her gün harekete geçtiğinde – ve bazen saatler boyunca sürdüğünde- artan Cortisol düzeyi çok ciddi bir sağlık riskini de beraberinde getirir.
 
Yüksek kortizol düzeyi niçin ciddi bir sağlık riski oluşturur?

Günlük yüksek stres seviyeleriyle ilişkilendirilen daha yüksek ve sürekli Cortisol’ün aşağıdaki hastalıklarla ilişkili olduğu kanıtlanmıştır;
 
• Kan basıncının artması
• Düşük bağışıklık sistemi ve hastalık direncinin düşmesi
• Kan şekerinde düzensizlik (hiperglisemi)
• Göbek bölgesinde yağlanma, neticesinde de aşağıda listelenen diğer sorunlar:
o Kalp krizi
o Felç
o Yüksek “kötü” kolestrol (LDL)
o Düşük “iyi” kolestrol (HDL)
• Düşük idrak kapasitesinin sebebiyet verdiği;
o Yaratıcılık eksikliği
o Yanlış değerlendirmeler yapma
o Problem çözmede yetersizlik
o İlişkilerin kötüye gitmesi
o Yersiz tepkiler
• Tiroid fonksiyonlarında düşüş
• Yaraların geç iyileşmesi
• Kemik yoğunluğunda düşüş
• Kas dokunun azalması
 
 
Hayatımızda çok fazla stres olduğunu nasıl anlarız?
 
Fiziksel belirtiler şöyledir:                                                    Psikolojik belirtiler ise şöyledir:
 
Yorgunluk                                                                                Asabiyet veya öfke
Başağrısı                                                                                  Uykusuzluk
Mide sorunları                                                                           Huzursuzluk
Kas gerilimleri                                                                           Fazla yemek
İştahta değişiklik                                                                       Ağlamaklı olma
Diş sıkma                                                                                 Enerji yoksunluğu
Cinsel dürtülerde farklılık
Sersemlik hissetmek
 
 
Stres seviyelerimizi düşürmek için ne yapabiliriz?
 
Yaşamımızdaki stresin kaynaklarını anlamak ve bunları kontrol altona almak, tüm insanlığın ortak bir hedefidir. Ancak çoğu zaman bu hem zaman hem de sabır gerektiren bir iştir. Ayrıca tüm çabalarımıza karşın, yeni ve beklenmedik stres kaynakları da her an ortaya çıkabilmektedir. Yüksek stres seviyesinin sağlığımız için büyük bir risk teşkil ettiği göz önünde bulundurulduğunda, kendi kendimize yardım etmek için ne yapmamız gerektiği hakkında ciddi şekilde düşünmeliyiz. 

Öncelikli olarak düşünülmesi gereken elbette perhiz ve egzersizdir. Ancak maalesef stresin en çok etki ettiği alanlar da bunlardır. Mutsuzluğumuzdan ötürü – ayrıca Cortisol’ün doğrudan etkisiyle de- yanlış şeylerden daha fazla yeme ve içme eğiliminde oluruz ve egzersiz yapma isteğimiz de düşüktür.
 
Cortisol’ün bedende bir çok yan etkisi bulunmaktadır. Gereğinden fazla yemek yemeyi ve yüksek miktarda şeker tüketmeyi teşvik eder, yağların mide etrafında birikmesi ve depolanmasını sağlar ve sonunda yağ hücrelerini genişletir. Bu sebeple Amerikan Psikoloji Enstitüsü “sürekli stres ve diğer negatif düşüncelerin etkisi altındayken kilo vermek mümkün değildir” demektedir.
 
Ancak mutsuzluğun ve stresin etkilerini geri çevirmek için harekete geçebileceğimiz kritik bir yer var – zihinlerimiz. Negatif düşünce ve duygularımızı kontrol altına almak, stresin etkilerini ortadan kaldırmak için yegane önemli şeydir. Bunu gerçekleştirmenin en etkin yolu da, farkındalık becerisini kazanmaktır.
 
 
Farkındalık nedir?
 
Farkındalık “anda bulunma, yargısız farkında olma” hali olarak tanımlanır ve ne kadar garip gözükse de, bilimsel araştırmalar göstermiştir ki, aynı zamanda çok kuvvetli şifa verme etkisi bulunmaktadır: hem ruhsal, hem fiziksel, hem de duygusal olarak (www.vivationforhappiness.com sitesindeki “Farkındalığın Faydaları” makalesine bkz). Farkındalık, dikkatimizin büyük bir kısmını aşağıdaki konulara vermemiz anlamına gelir: 

1. Tepkisiz olmak: Duygularımı, onların esiri olmadan izliyorum
2. Kendi kendini gözlemleme: Nefesimin yavaşlaması ya da hızlanması gibi içsel değişikliklerin farkına varıyorum
3. Mevcut anda bulunmak: Geçmişte kaybolmak ya da gelecek için endişelenmek yerine şu anda ne olduğuna odaklanıyorum
4. Yargısız olmak: Mevcut andaki deneyimimi olduğu gibi kabul ediyor ve tadını çıkarıyorum
 
Farkındalık yukarıdakiler doğrultusunda dikkatimizi muhafaza etme yetisini içerir. Bunu yapabildiğimizde, stresi ortaya çıktığı anda ortadan kaldırabiliriz. Soncunda bize her hatırlatıldığında “stres yanıtı”mızı tetikleyecek şekilde bu stresi üzerimizde taşımaktan kurtuluruz. Farkındalıkla birlikte gelen rahatlama ve huzur, sistemimizin kendi kendini tamir etmesine de sebp olur – bu da farkındalık araştırmalarının ispatladığı üzere fevkalade tıbbi faydalar sağlar. Farkındalık haline ulaşmanın en etkili yollarından biri Vivation tekniğidir.
 
Vivation® nedir?
 
Vivation “mutluluk becerisi” olarak tanımlanır. Her an, her yerde uygulayabileceğiniz, basit, güçlü ve sakin bir tekniktir. Vivation’ı uygulamak için herhangi bir yoga tekniğine, nefes egzersizine veya herhangi başka bir özel yetenek veya tekniğine ihtiyacınız yoktur. Vivation oldukça etkilidir, öğrenmesi eğlenceli ve uygulaması kolaydır. Vivation sayesinde istediğinz anda ve istediğiniz yerde, rahat bir farkındalık haline geçebilirsiniz. Vivation hayatınızın kontrolünü elinize almanız ve stresi ortaya çıktığı anda yok etmeniz için size güç verir, böylece yaşamın tadını çıkarmak için size daha fazla zaman kalır.
 
Sonuç
 
Stres hepimiz için hayatın gerçeğidir, ama onunla daha etkin şekilde başa çıkmayı öğrenebiliriz. Ruhsal, fiziksel ve duygusal refaı sağlamaktaki kritik faktör, farkındalık derecemizdir. Mutlu, mevcut anda, yargısız bir farkındalık haline girme yetisini kazandığımızda, hayatımızı daha tam, daha etkin şekilde, neşeyle ve mutlulukla yaşamaya başlayabiliriz.
 
Peter Mark Adams
 
Peter bir profesyonel yönetim danışmanı ve kişisel gelişim koçudur. Peter Vivation® ve Yenidendoğuş (rebirthing) nefes egzersizleri öğretmektedir. Vivation® Eğitmenliği’ni modern nefes çalışmalarının öncülerinden, aynı zamanda bu tekniğin yaratıcısı olan Jim Leonard’dan almıştır. 10 yılı aşkın süredir profesyonel nefes eğitimleri ve kişisel danışmanlık hizmeti vermektedir. Ayrıca çok sayıda enerji temelli terapi ve kişisel gelişim tekniklerinde 35 yıllık deneyime sahiptir: karate, yoga, transandantal meditasyon, tai chi, reiki ve bir çok enerji psikolojisi tekniği – EFT (Duygusal Özgürleştirme Tekniği) ve TAT (Tapas Akupresur Tekniği) gibi.
 
Copyright Peter Mark Adams 2009